9/01/2019. Informacje WHO o gorączce denga

Newsletter WHO o gorączce denga z dnia 20/12/2018

Informacje podstawowe

# Denga to infekcja wirusowa przenoszona przez komary.
Infekcja powoduje chorobę grypopodobną, a czasami rozwija się w potencjalnie śmiertelną komplikację zwaną ciężką dengą.

# Światowa zapadalność na dengę gwałtownie wzrosła w ostatnich dziesięcioleciach. Około połowa światowej populacji jest teraz zagrożona.

# Denga występuje w klimatach tropikalnych i subtropikalnych na całym świecie, głównie w obszarach miejskich i półmiejskich.

# Ciężka denga jest główną przyczyną poważnych chorób i śmierci wśród dzieci w niektórych krajach Azji i Ameryki Łacińskiej.

# Nie istnieje specjalne leczenie dengi / ciężkiej dengi, ale wczesne wykrycie i dostęp do odpowiedniej opieki medycznej obniża śmiertelność poniżej 1%.

# Denga jest chorobą wirusową przenoszoną przez komary, która szybko rozprzestrzeniła się we wszystkich regionach  w ostatnich latach.

# Wirus dengi jest przenoszony przez samice komarów, głównie gatunku Aedes aegypti i, w mniejszym stopniu, Aedes albopictus.

Komary te również przenoszą chikungunya, żółtą febrę i infekcję Zika.

Denga jest szeroko rozpowszechniona w tropikach, a lokalne zmiany w ryzyku zależą od opadów deszczu, temperatury i nieplanowanej szybkiej urbanizacji.

Ciężka denga (znana również jako gorączka krwotoczna Dengue) została po raz pierwszy uznana w latach 50. XX w. podczas epidemii dengi na Filipinach i w Tajlandii.

Obecnie  denga występuje w większości krajów Azji i Ameryki Łacińskiej. Choroba jest wiodącą przyczyną hospitalizacji i śmierci wśród dzieci i dorosłych w tych regionach.

Istnieją 4 różne, ale blisko spokrewnione serotypy wirusa wywołującego dengę (DEN-1, DEN-2, DEN-3 i DEN-4).

Przebycie  zakażenia jednym serotypem zapewnia trwającą przez całe życie odporność na ten konkretny serotyp.

Jednak odporność krzyżowa na inne serotypy po odzyskaniu jest tylko częściowa i tymczasowa. Kolejne infekcje innymi serotypami zwiększają ryzyko wystąpienia ciężkiej dengi.

 

Globalne zagrożenia związane z dengą

Częstość występowania dengi gwałtownie wzrosła na całym świecie w ostatnich dziesięcioleciach. Rzeczywista liczba przypadków dengi jest zaniżona, a wiele przypadków jest błędnie zaklasyfikowanych.

Jedna z ostatnich szacunków wskazuje na 390 milionów zakażeń dengi rocznie (95% wiarygodnego przedziału 284-528 milionów), z czego 96 milionów (67-136 milionów) manifestuje się klinicznie (z jakąkolwiek ciężkością choroby).

Inne badanie, dotyczące występowania dengi szacuje, że 3,9 miliarda ludzi w 128 krajach jest zagrożonych zakażeniem wirusami dengi.

Liczba zgłoszonych przypadków wzrosła z 2,2 miliona w 2010 r. do 3,2 miliona w 2015 r.

W 2014 r. odnotowano tendencję wzrostową w Chińskiej Republice Ludowej, na Wyspach Cooka, Fidżi, Malezji i Vanuatu. Denga typu 3 (DEN 3) pojawiła się w krajach Pacyfiku po upływie ponad 10 lat.

Dengę odnotowano również w Japonii po upływie ponad 70 lat. W 2015 r. w Delhi w Indiach odnotowano największy wzrost zachorowań od 2006 r. – ponad 15 000 przypadków.

Na Hawajach  wybuchła epidemia, podczas której w roku 2015 zgłoszono 181 przypadków. Takie kraje jak Wyspa Fidżi, Tonga i Polinezji Francuskiej na wyspach Pacyfiku nadal odnotowują przypadki.

Rok 2016 charakteryzował się licznymi ogniskami dengi na całym świecie. W obu Amerykach odnotował ponad 2,38 miliona przypadków w 2016 r. ,w Brazylii liczba przypadków gorączki denga wniosła około 1,5 miliona , około 3 razy więcej niż w 2014 r.

W regionie Zachodniego Pacyfiku zgłoszono ponad 375 000 podejrzeń o dengę w 2016 r., w tym na Filipinach zgłoszono 176 411 i w Malezji 100 028 przypadków.

Na Wyspach Salomona było ponad 7000 podejrzanych. W regionie  Burkina Faso miała miejsce  lokalna epidemia dengi z 1061 prawdopodobnymi przypadkami.

W 2017 r. odnotowano znaczną redukcję liczby przypadków dengi w obu Amerykach – z 2 177 171 przypadków w 2016 r. do 584 263 przypadków w 2017 r. Oznacza to redukcję o 73%.

Panama, Peru i Aruba były jedynymi krajami, które zarejestrowały wzrost liczby przypadków w 2017 r.

Podobnie 53% redukcja poważnych przypadków dengi odnotowano również w 2017 r. w pierwszym kwartale 2018 r. Odnotowano zmniejszenie o 27% przypadków w porównaniu z tym samym okresem w 2017 r. Na początku 2018 r. Paragwaj i Argentyna zgłosiły ogniska dengi.

Region Zachodniego Pacyfiku WHO donosił o epidemiach dengi w kilku krajach na Pacyfiku, a także o krążeniu serotypów DENV-1 i DENV-2.

W 2018 r. Denga odnotowano również w Bangladeszu, Kambodży, Indiach, Birmie, Malezji, Pakistanie, Filipinach, Tajlandii i Jemenie.

Szacuje się, że każdego roku około 500 000 osób z ciężką dengą wymaga hospitalizacji, a szacunkowo jest 2,5% przypadków zgonów rocznie.

W latach 2010-2017 zanotowano 28% spadek liczby ofiar śmiertelnych.

Transmisja

Komar Aedes aegypti jest głównym wektorem dengi. Wirus jest przenoszony na ludzi przez ukąszenia zainfekowanych samic komarów. Po inkubacji wirusa przez 4-10 dni zainfekowany komar jest w stanie przenosić wirusa przez resztę swojego życia.

Zarażeni objawowi lub bezobjawowi ludzie są głównymi nosicielami i miejscami namnażania wirusa, służąc jako źródło wirusa dla niezakażonych komarów. Pacjenci, którzy są już zarażeni wirusem denga, mogą przekazać infekcję (przez 4-5 dni, maksymalnie 12).

Komary Aedes aegypti żyją w miejskich siedliskach i hoduje się głównie w sztucznych pojemnikach. W przeciwieństwie do innych komarów Ae. aegypti żywi się  ciągu dnia, jego szczytowe okresy ukłuć są wczesne rano i wieczorem przed zmrokiem. Samica Ae. aegypti kąsa wiele osób podczas każdego okresu karmienia.

Komar Aedes albopictus, drugi wektor dengi w Azji, rozprzestrzenił się na Amerykę Północną i ponad 25 krajów Europy, głównie ze względu na międzynarodowy handel używanymi oponami  i innymi towarami (np.  bambusem szczęścia).

 

Ae. albopictus jest wysoce adaptacyjny i dlatego może przetrwać w chłodniejszych umiarkowanych regionach Europy. Jego rozprzestrzenianie się wynika z jego tolerancji na temperatury poniżej zera, hibernacji i zdolności do schronienia się w mikrosiedliskach.

Charakterystyka choroby

Gorączka denga to ciężka, przypominająca grypę choroba, która dotyka niemowlęta, małe dzieci i dorosłych, ale rzadko powoduje śmierć.

Dengę należy podejrzewać, gdy wysokiej gorączce (40 ° C / 104 ° F) towarzyszą 2 z następujących objawów: silny ból głowy, ból między i za oczami, bóle mięśni i stawów, nudności, wymioty, obrzęk węzłów chłonnych lub wysypka.

Objawy zwykle trwają 2-7 dni, po okresie inkubacji 4-10 dni po ukąszeniu z zakażonego komara.

Ciężka denga jest potencjalnie śmiertelnym powikłaniem – oznaki ostrzegawcze pojawiają się 3-7 dni po pierwszych objawach w połączeniu ze spadkiem temperatury (poniżej 38 ° C / 100 ° F) i obejmują: silny ból brzucha, utrzymujące się wymioty, szybki oddech, krwawiące dziąsła, zmęczenie, niepokój i wymioty. Następne 24-48 godzin krytycznego etapu może być śmiertelne; konieczna jest odpowiednia opieka medyczna, aby uniknąć komplikacji i ryzyka śmierci.

Leczenie

Nie ma specjalnego leczenia gorączki denga.
W przypadku ciężkiej dengi, opieka medyczna prowadzona przez lekarzy i pielęgniarki doświadczonych w zakresie skutków i postępu choroby może uratować życie – obniżając śmiertelność z ponad 20% do mniej niż 1%. Utrzymywanie płynów w organizmie pacjenta ma kluczowe znaczenie w przypadku poważnej opieki dengi.

Szczepienie

Pierwsza szczepionka przeciw dengi, Dengvaxia® (CYD-TDV) opracowana przez firmę Sanofi Pasteur, została zarejestrowana w grudniu 2015 r.

Szczepionka została zatwierdzona przez organy regulacyjne w 20 krajach do stosowania na terenach endemicznych u osób w wieku od 9 do 45 lat. W kwietniu 2016 r. WHO wydała zalecenie warunkowe dotyczące stosowania szczepionki w obszarach, w których denga jest wysoce endemiczna, zgodnie z definicją seroprewalencji wynoszącą 70% lub więcej.

W listopadzie 2017 r. opublikowano wyniki dodatkowej analizy retrospektywnie określającej serostatus w momencie szczepienia. Analiza wykazała, że ​​podgrupa uczestników badania, którzy zostali uznani za seronegatywnych w czasie pierwszego szczepienia, była bardziej narażona na cięższą dengę i hospitalizację z powodu dengi w porównaniu z nieszczepionymi uczestnikami.

Stanowisko WHO

W badaniach klinicznych wykazano, że żywa atenuowana szczepionka przeciw dendze CYD-TDV jest skuteczna i bezpieczna u osób, które były wcześniej zakażone wirusem dengi (seropozytywne osobniki), ale wiąże się ze zwiększonym ryzykiem ciężkiej dengi u tych, którzy doświadczają pierwszego naturalnego dengi infekcja po szczepieniu (osoby seronegatywne).

W przypadku krajów rozważających szczepienia jako część ich programu kontroli dengi zalecana jest kontrola przed szczepieniem. Dzięki tej strategii, tylko osoby z dowodami na dawną infekcję dengi byłyby szczepione (w oparciu o test przeciwciał lub udokumentowane laboratoryjne potwierdzone zakażenie dengi w przeszłości).

Decyzje dotyczące wdrożenia strategii przesiewowej przed szczepieniem będą wymagały starannej oceny na poziomie kraju, w tym uwzględnienia wrażliwości i specyfiki dostępnych testów oraz lokalnych priorytetów, epidemiologii dengi, specyficznych dla danego kraju współczynników hospitalizacji dengi oraz przystępności cenowej zarówno CYD-TDV i testy przesiewowe.

Szczepienia należy traktować jako część zintegrowanej strategii zapobiegania i kontroli dengi. Istnieje ciągła potrzeba przestrzegania innych środków zapobiegających chorobom, takich jak dobrze wykonana i utrzymana kontrola wektora. Osoby, niezależnie od tego, czy są zaszczepione czy nie, powinny niezwłocznie zgłosić się do lekarza, jeśli wystąpią objawy podobne do dengi.

Zapobieganie i kontrola

Obecnie główną metodą kontrolowania lub zapobiegania przenoszeniu wirusa dengi jest walka z wektorowymi komarami poprzez:

# zapobieganie dostępowi komarów do siedlisk złożonych z jaj przez zarządzanie i modyfikację środowiska;

# prawidłowe składowanie odpadów stałych i usuwanie sztucznych siedlisk wytworzonych przez człowieka;

# przykrycie, opróżnianie i czyszczenie zbiorników do przechowywania wody użytkowej raz w tygodniu;

# stosowanie odpowiednich środków owadobójczych do pojemników zewnętrznych do przechowywania wody;

# korzystanie z osobistej ochrony domowej, takiej jak zasłony okienne, ubrania z długimi rękawami, materiały pokryte środkami owadobójczymi, cewki i parowniki;

# poprawa uczestnictwa społeczności i mobilizacja w celu długotrwałego nadzoru nad wektorem;

# stosowanie insektycydów jako oprysków kosmicznych w czasie epidemii jako jeden ze środków zapobiegających wektorowi;

# należy prowadzić aktywny monitoring i nadzór wektorów w celu określenia skuteczności interwencji kontrolnych.

Piśmiennictwo

1 Bhatt S, Gething PW, Brady OJ, Messina JP, Farlow AW, Moyes CL et.al. The global distribution and burden of dengue. Nature;496:504-507.

2 Brady OJ, Gething PW, Bhatt S, Messina JP, Brownstein JS, Hoen AG et al. Refining the global spatial limits of dengue virus transmission by evidence-based consensus. PLoS Negl Trop Dis. 2012;6:e1760. doi:10.1371/journal.pntd.0001760.

Źródło:

https://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/dengue-and-severe-dengue